Nấm Mối tự nhiên, trên một vùng đất đặc biệt. Chỉ có các điều kiện khí hậu, thổ dưỡng và các nguyên tố vi lượng đồng, sắt, chì…, trầm tích dung hợp cấu thành. Là thứ không thể nhân giống, có giá thành cao và vị ngọt tuyệt đối trong họ nhà nấm trứ danh, so với (nấm Truffe ở vùng Périgord pháp; piedmont- Ý). Nấm Truffe có điểm tuyệt đối ở mùi thơm, mọc sâu trong lòng đất, ký sinh trên rễ cây. Ngược với nấm Mối, mọc trên phân của các cồn mối (ký sinh trên phân thải của con mối ở điều kiện bề mặt thời tiết). Đặc biệt nấm mối Sơn Hoà, Phú Yên có màu sẫm hơn, dài hơn. Bởi chất mùn phân huỷ qua một quá trình mưa, gió, nắng và ủ Đông, phát triển và đủ điều kiện bốn mùa mới tạo nên biến thể lên từ một loại vi sinh, thành thực vật…
Kết hợp loại lá Dít có vị thơm đặc biệt như mùi măng cục và chát nhẹ dung hoà làm giảm một phần chất béo tiết ra từ mỡ gà. Gà ta thả rẫy Sông Hinh hoặc vùng ba xã, thì thôi miễn bàn. Nấu cùng vị cay thơm của ớt xiêm núi, sả núi nhỏ nhỏ xinh xinh, nhưng vô cùng cực thơm khử được mùi hôi lông của gà, tạo vị giác kích thích thèm ăn mộc mạc như nhà mẹ nấu. Một vị lá nhỏ nhỏ hương tinh dầu vừa thân quen với người bản địa, lại vừa lạ lẫm với dân du lịch sành ăn. Lá é núi nêm vào nồi canh thơm phức sau khi chín, một bát cơm gạo rẫy hơi khô nóng hổi, chan vào từ nồi canh gà nấu nấm mối lá dít, thêm muối lá é núi giã dập, tạo vị đậm đà nồi canh cơm chiều cuối Tuần. Cũng là mùa nấm mối bắt đầu cho cái kết, mở ra đầu mùa rét lạnh của ngày đang nắng, bất chợt mưa dầm, rồi lại nắng lên. Nên mới có thế sự ẩm thực bốn mùa, nấm Mối – Sơn Hoà một trong tứ trụ ẩm thực mùa Đông, làm nên ẩm thực bốn mùa đặc trưng Phú Yên…
Bông Nguyễn
